VR-ТРЕНИНГ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУДАҒЫ КОГНИТИВТІК ЖӘНЕ ЭРГОНОМИКАЛЫҚ ПРИНЦИПТЕР

Авторлар

  • А.Т. Тажибаев М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • С.Т. Ахметова М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • Н.С. Жұматаев М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • Л.Е. Шаймерденова М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор

DOI:

https://doi.org/10.54251/2616-6429.2026.01.0022nu

Кілт сөздер:

когнитивтік жүктеменің артуы, эргономика, пайдалану қолайлылығы, адамға бағытталған дизайн, иммерсивті оқу, визуалды жайлылық

Аңдатпа

Виртуалды шындыққа негізделген оқыту жүйелері инженерия, өндіріс және білім беру салаларында кеңінен қолданылуда, алайда олардың тиімділігі когнитивтік және эргономикалық жобалау принциптеріне тікелей байланысты. Бұл мақала виртуалды шындықтың тренинг барысында оқушының жұмыс көрсеткішіне когнитивтік жүктеменің, назардың бөлінуінің, қабылдау процестерінің және жады шектеулерінің әсерін зерттеген ғылыми еңбектерге жүйелі шолу жасайды. Сонымен қатар, эргономикалық факторларға – қолданушы қалпы, қол жетімділік аймағы, визуалды жайлылық, қозғалыс динамикасы және киберауруға әкелетін себептер (кідіріс, визуалды-вестибулярлық сәйкессіздік, көру бұрышының тұрақсыздығы) – ерекше назар аударылады. Мақалада соңғы зерттеулер негізінде виртуалды шындық тренажёрларды жобалауға арналған практикалық ұсыныстар ұсынылады. Нәтижелер когнитивтік нұсқаулардың дәл берілуі, табиғи өзара әрекеттесу механикасы және эргономикалық нормаларды сақтау пайдаланушы жайлылығын және дағдыларды меңгеру сапасын айтарлықтай арттыратынын көрсетеді.

Автор өмірбаяндары

  • А.Т. Тажибаев, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    магистрант

  • С.Т. Ахметова, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    ф.-м.ғ.к., доцент

  • Н.С. Жұматаев, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    PhD, доцент

  • Л.Е. Шаймерденова, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    магистр, аға оқытушы

Жүктеулер

Жарияланды

2026-03-20

Журналдың саны

Бөлім

ИНФОРМАТИКА, IT-ТЕХНОЛОГИЯЛАР