ФОСФОР ӨНЕРКӘСІБІ ҚАЛДЫҚТАРЫН ӨҢДЕУГЕ АРНАЛҒАН ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ

Авторлар

  • Ж.К. Джанмулдаева М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті Автор
  • Г.М. Сейтмагзимова М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті Автор
  • У.Б. Назарбек М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті Автор
  • А.К. Джанмулдаева М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті Автор

DOI:

https://doi.org/10.54251/2616-6429.2025.03.0004nu

Кілт сөздер:

құрамында фосфор бар қалдықтар, күкірт қышқылы, фосфор қышқылы, ыдырау, түйіршіктеу, гигроскпопиялық, бақылау, NPK тыңайтқыштары

Аңдатпа

Фосфор құрамындағы қалдықтарды жою химия өнеркәсібінің өзекті мәселесі болып табылады. Шлам арнайы үлкен жер көлемін алатын қорда жиналып сақталады. Тұнба тастаған кезде және шламды жинаушылардың қалдықтарын жою кезінде қалдықтардың топыраққа зиянды әсерлері тоқтатылады, экономикалық жерлерді пайдалану үшін үлкен алаңдар шығарылады, минералды тыңайтқыштарды өндіру үшін шикізат базасы кеңейтіледі. Осыған орай фосфорлы шламды күкірт қышқылымен бөлшектеуге, аралық өнімнің фосфор қышқылының аммоний ерітіндісімен одан әрі түйіршіктеуіне байланысты зерттеулер жүргізілді. Күкірт қышқылының бастапқы күкірт қышқылының шоғырлануы мен температурасының кең ауқымында төмендетілген фосфорлы шөгінділердің ыдырауы зерттелді. Күкірт қышқылымен фосфорлы шламды ыдыраудың оңтайлы шарттары анықталды. Фосфор құрамындағы шламды күкірт қышқылымен аммонийлі фосфор қышқылының ерітіндісімен ылғалдандыру арқылы алынған аралық өнімнің түйіршіктеу процесі зерттелді. Грануляция процесінің оңтайлы параметрлері анықталды. Фосфор құрамындағы шөгінділерден алынған өнімнің физикалық және механикалық қасиеттері зерттеледі. Аммоний фосфор қышқылының ерітіндісін өнімнің физикомеханикалық қасиеттеріне қосудың оң әсері анықталды. Өнім құрамында азот, фосфор және калий бар, шын мәнінде гигроскопиялық емес болып табылады және түйіршіктемейді, түйіршіктер механикалық беріктігіне ие. Мәселен, дәлелденді және NPK-тыңайтқыштарына арналған фосфатты бар шламдарды өңдеу технологиясы әзірленді.

Автор өмірбаяндары

  • Ж.К. Джанмулдаева, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті

    т.ғ.к., профессор

  • Г.М. Сейтмагзимова, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті

    т.ғ.к., профессор

  • У.Б. Назарбек, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті

    PhD докторы, қауымдастырылған профессор

  • А.К. Джанмулдаева, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Казахстан университеті

    магистр, оқытушы

Жүктеулер

Жарияланды

2025-09-15

Журналдың саны

Бөлім

ТЕХНИКАЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР