ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ҚОЛДАНЫП ҚАЗАҚША ҚОЛЖАЗБАЛАРДЫ ТАНУ АЛГОРИТМДЕРІН ӘЗІРЛЕУ

Авторлар

  • Р. Бектұрсынов М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • Ж. Таласбек М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • О. Сембиев М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • С. Ахметова М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • Л. Шаймерденова М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор

DOI:

https://doi.org/10.54251/2616-6429.2024.03.09nu

Кілт сөздер:

қолжазбаны тану, нейронды желілер, TensorFlow, деректер жинағы, терең оқыту

Аңдатпа

Мақалада қазақ тілінде жазылған қолжазбаларды тану үшін жасанды интеллекттің бір бөлігі ретінде қайталанатын нейрондық желілерді пайдалану қарастырылады. Қазақ тіліндегі қолжазбалардың мәтінін тану-бұл қағазды мәтінмен сканерлеуден, алынған ақпаратты мәтін мен суреттерге бөлуден, жазбаларды сегменттеу және нәтижелерді өңдеу арқылы қолжазбаларды саналы түрде тану әдісін қолданудан тұратын күрделі құрылымдық процесс. Бұл ғылыми зерттеуде Abdallah A., Hamada M., Nurseitov D. толығымен жабық конволюциялық нейрондық желіге негізделген жаңа модель қазақ тілінде жазылған қолжазба таңбаларын тану мәселесін шешу үшін пайдаланылады және нәтижелер талданады. Бұл мақалада CNN-BGRU Қақпалы архитектурасына негізделген модель сипатталған (CNN-конволюциялық нейрондық желі, қақпаның екі бағытты рекурсиялық блогы, конволюциялық нейрондық желі-екі бағытты басқару блогы) және таңбалар қателерінің жиілігін, сөз қателерінің жиілігін және қолмен жазылған тану сөйлемдерінің қателіктерін есептейді. Қолжазбаны тану жүйесін оқыту және тестілеу үшін қолмен жазылған қазақша KOHTD деректер жинағы алынды. Ұсынылған модель Python үшін TensorFlow кітапханасының көмегімен жүзеге асырылды.

Автор өмірбаяндары

  • Р. Бектұрсынов, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    магистрант

  • Ж. Таласбек, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    магистрант

  • О. Сембиев, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    т.ғ.д., профессор

  • С. Ахметова, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    ф.-м.ғ.к., доцент

  • Л. Шаймерденова, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    аға оқытушы

Жүктеулер

Жарияланды

2024-09-15

Журналдың саны

Бөлім

ИНФОРМАТИКА, IT-ТЕХНОЛОГИЯЛАР