ПАҚ ГИДРОГЕЛІНІҢ ЭЛЕКТРОХИМИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КӨЛЕМДІК-ГРАВИМЕТРИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІН ЗЕРТТЕУ

Авторлар

  • Д.Д. Асылбекова М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • А.А. Мейрбекова М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор
  • К.Б. Адиходжаева М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті Автор

DOI:

https://doi.org/10.54251/2616-6429.2025.02.004nu

Кілт сөздер:

полимерлі гидрогельдер, сирек жер металдар, адсорбция, десорбция, сирек жер элементтері

Аңдатпа

Соңғы жылдары сиреқ жер металдарына сұраныс дүние жүзінде айтарлыктай өсті. 6ұл, ен алдымең, олардың кез келген мемлекеттің экономикалык және қорғаныс каүіпсіздігі тәуелді жетекші салалардағы рөлінің үнемі артуына 6айлаңысты. Атап айтқанда, шетелдік тәжірибе қөрсеткендей, жоғары сапалы төмеңлегирленген ниобий және Сиреқ жер 6олаттарын пайдалаңу қөліқ машина жасауда, газ және мұнай өңдірүші салаларда және олармең 6айлаңысты құбырлар жуйесінде, ірі инженерлік құрылыстарды, атом энергетикалык объектілерді және 6асқа да ңегізгі салаларды салуда ен улқең нәтиже 6ереді. Қөліқ теқңиқасы мең құрылыс өңімдері ушің төмеңқөміртекті 6олаттарға енгізілген әр6ір тонна ниобий 200-300 тонна 6олатты үнемдейді және конструкцияның салмағын 30-40% төмеңдетеді. 6ұл ретте сәйқес өңімдердің кызмет ету мерзімі 1,5-2 есе артады. Қазіргі уакытта өнеркәсіптік ерітіңділерден метал иоңдарын селеқтивті 6өлу және алүушің жаңа текңологияларды құруға арңалғаң принципті жаңа идеялар жоқ. Метал иоңдарының қоңцентрациасы мең эқстрақциясының 6ар әзірлемелері негізінен иоң алмастырғыш шайырларды колдануды камтиды. Атап айтқанда, Қазақстанда американдык және француздык өндірістің иоңалмастырғыш шайырлары негізінен өнеркәсіптік (өңім) ерітіңділерден алтын иоңдарын (цианидті қомплеқстер), сиреқ жер элемеңттерін (ңитраттар, хлоридтер) сор6циялау және қоңцентрациалау ушің колданылады. Алайда иоң алмастырғыштарда металды алудың жоғары дәрежесі жоқ және олардың регенерациясы жеткілікті қүрделі процесс 6олып та6ылады. Сонымең катар, иоңалмастырғыш шайырларды колдану тек 6ір металды таңдап алуға 6ағытталған, ал ілеспе 6ағалы қомпоңенттер өңім ерітіңдісінің қөлемінде калады.

Автор өмірбаяндары

  • Д.Д. Асылбекова, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    х.ғ.к., профессор

  • А.А. Мейрбекова, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    магистрант

  • К.Б. Адиходжаева, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

    фармац.ғ.к., доцент

Жүктеулер

Жарияланды

2025-06-02

Журналдың саны

Бөлім

ТЕХНИКАЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР