АДЫРАСПАН ШИКІЗАТЫН ҚОЛДАНА ОТЫРЫП СУППОЗИТОРИИЙ АЛУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ

Authors

  • З.А. Сманова М.Улугбек атындағы Өзбекстан Ұлттық университеті Author

DOI:

https://doi.org/10.54251/2616-6429.2026.01.n08

Keywords:

Адыраспан, гармалин, тритерпен, алкалоид, эфир майлары, экстракция, суппозитории

Abstract

Қазақстан аумағында алты мыңнан астам өсімдік түрі өседі, олардың шамамен бес жүзге жуығы дәрілік өсімдіктер қатарына жатады. Зерттеу нысаны ретінде дәрілік өсімдіктердің бірі — кәдімгі адыраспан таңдап алынды. Жұмыс барысында оның фармакологиялық қасиеттері туралы ғылыми мәліметтер қарастырылып, өсімдіктің химиялық құрамына талдау жүргізілді. Адыраспанның тамыр бөлігін диагностикалық зерттеу және өсімдік шикізатын сәйкестендіру нәтижесінде оның құрамында алкалоидты қосылыстардың бар екендігі анықталды.

Зерттеу процесінде аталған өсімдіктен алкалоидтар кешенін бөліп алудың тиімді және оңтайлы шарттары белгіленді. Гармин алкалоидтарын анықтау жұқа қабатты хроматография әдісі арқылы жүзеге асырылды. Зерттеу нәтижелері бойынша алкалоидтарды ең жоғары шығыммен алу үшін оларды адыраспан өсімдігінің тұқымынан күкірт қышқылының қатысуымен экстракциялау тиімді екендігі анықталды.

Сонымен қатар кәдімгі адыраспан өсімдігінен алынған экстракт негізінде какао майын қосу арқылы суппозиторийлер дайындау технологиясы жасалды. Дәрілік түр қолмен араластыру әдісі арқылы дайындалды. Бұдан бөлек, алынған препараттың негізгі сапа көрсеткіштерін анықтауға бағытталған зерттеулер жүргізілді.

Author Biography

  • З.А. Сманова, М.Улугбек атындағы Өзбекстан Ұлттық университеті

    х.ғ.д., профессор

Downloads

Published

2026-03-20

Issue

Section

CHEMICAL ENGINEERING

How to Cite

АДЫРАСПАН ШИКІЗАТЫН ҚОЛДАНА ОТЫРЫП СУППОЗИТОРИИЙ АЛУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ. (2026). SOUTH KAZAKHSTAN SCIENCE HERALD, 1, 59-67. https://doi.org/10.54251/2616-6429.2026.01.n08